Pod Basztą

RYS HISTORYCZNY REGIONU MUSZYŃSKIEGO

Powstanie i rozwój Muszyny związane są z pobliskim pograniczem oraz z przebiegającym wzdłuż doliny Popradu starym szlakiem handlowym zwanym "węgierskim". Pierwszą wzmiankę o tej osadzie spotykamy w akcie nadania z 1209 roku, w którym król węgierski Andrzej II zezwala na pobieranie cła nad rzeką Poprad koło Muszyny Proboszczowi Adolfowi ze spiskiej kapituły św. Marcina.
W 1288 roku miejscowość ta zostaje zapisana w testamencie przez Wysza scholastyka kapituły krakowskiej, biskupom krakowskim. W XIV wieku król Władysław Łokietek na skutek zatargu z biskupem Muskatą przyłącza te ziemie do królewszczyzny. Przez następnych 80 lat władają nimi kolejni władcy Polski.
Największy rozkwit Muszyna przeżywa za panowania Kazimierza Wielkiego, dzięki któremu około 1340 roku otrzymuje prawa miejskie. W dniu 30.07.1391 król Władysław Jagiełło, chcąc sobie zjednać duchowieństwo darowuje powtórnie "Klucz Muszyński" (dwa miasta i 35 wsi) biskupstwu krakowskiemu. Od tej chwili ziemie te były traktowane jako samodzielne jednostki administracyjne z własną administracją, wojskiem (piechotą zwaną harnikami) i sądownictwem, dzięki czemu obszar ten nazywany był "Państwem Muszyńskim". W imieniu biskupów rządy w Muszynie sprawowali starostowie, z których najbardziej znany był Stanisław Kępiński przyjaciel Jana Kochanowskiego, który imię jego utrwalił po wsze czasy we fraszce "Do starosty muszyńskiego". W piętnastym wieku na ziemiach tych daje się zauważyć nagły napływ Wołochów i Rusinów z Rusi Zakarpackiej i Rumunii. Ludność ta z czasem nazwana Łemkami osiedlana była na prawie wołoskim. Byli oni wyznania greko-katolickiego, czego widocznym śladem są zachowane cerkwie. Muszyna wraz z kluczem pozostawała własnością biskupstwa krakowskiego do 1781 roku, a po rozbiorach przeszła na rzecz skarbu austriackiego. Mimo, iż zaborcy pozostawili istniejące instytucje, z czasem miejscowość zaczyna podupadać. Do kategorii obiektów Pokój, kwatera, Pensjonat, Willa zalicza się także Pod Basztą w Muszynie.

Obiekty zabytkowe:

* Ruiny zamku starostów "Państwa Muszyńskiego"(XIV wiek - Muszyna).
* Podzamkowy zespół dworski XVIII/XIX wiek - Muszyna ul. Kity: dwór starostów, zajazd (obecnie muzeum), kordegarda.
* Obronny Kościół p.w. św. Józefa barokowy z XVII wiek z rzeźbami gotyckimi.
* Zabytkowy zespół domów mieszczańskich z XIX/XX wiek - ul. Kościelna.
* Kapliczki św. Jana Nepomucena i św. Floriana na Rynku w Muszynie z przełomu XVII/XIX wieku.
* Dawne połemkowskie cerkwie gr. - kat. w: Andrzejówce, Miliku, Dubnem, Leluchowie, Jastrzębiku, Szczawniku, Złockiem, Żegiestowie, Wojkowej oraz najstarsza z XVII wieku w Powroźniku. Pod Basztą to obiekt znajdujący się w Muszynie.

WALORY PREWENCYJNO LECZNICZE UZDROWISK GMINY MUSZYNA

Uzdrowisko Muszyna

Uzdrowisko Muszyna położone jest na wysokości 450m npm. U ujścia Muszynki i Szczawnika do Popradu. Muszyna jako uzdrowisko ma stosunkowo krótki staż. Tytuł ten, a co za tym idzie "prawo pobierania taksy klimatycznej", uzyskała dopiero w 1930 roku. Starania o podniesienie Muszyny ze stanu podupadłego miasteczka do rangi modnego letniska, podjął się ówczesny burmistrz Antoni Jurczak wraz z miejscowym lekarzem Sewerynem Mściwujewskim. Znalazło to swoje odbicie w nazwach dwóch pierwszych źródeł mineralnych Antoni (imię burmistrza Jurczaka) i Wanda (imię żony dr Mściwujewskiego), których odwiertów dokonano w 1932 roku. W latach trzydziestych następuje szybki rozwój miasteczka, przy czym nowe inwestycje budowane są pod katem ich użyteczności dla kuracjuszy. Największe inwestycje tego okresu to: zakłady kąpielowe nad Popradem, deptak z muszlą koncertową, murowane zakłady kąpielowe w centrum miasta oraz elektryfikacja. Dzięki nagłemu rozwojowi Muszyna odzyskała w 1934 roku prawa miejskie. Niestety wybuch wojny w 1939r. i późniejsza okupacja spowodowały całkowitą dewastację urządzeń uzdrowiskowych. Po okupacji wraz z ustaniem walk zaczęła następować normalizacja. Od 1958 roku Muszyna znowu rozpoczyna swoją egzystencję jako uzdrowisko. Szczęśliwie dla Muszyny, główna fala nowoczesnego budownictwa sanatoryjnego poszła w kierunku Szczawnika i Złockiego, wsi położonych w dolinie Szczawnika. Rozciągnięcie tej zabudowy w całej 3km szerokiej dolinie, otoczonej zalesionymi zboczami gór, daje tak niezbędny przy leczeniu wszelkich chorób spokój i odizolowanie.
Do głównych walorów Muszyny jako uzdrowiska należą - klimat, estetyczne walory krajobrazowe cechujące się obfitością lasów, czyste powietrze, cisza i spokój oraz duże zasoby naturalnych wód mineralnych tzw. szczaw wodorowęglanowo-wapniowo-magnezowo-sodowych, żelazistych zawierających również takie pierwiastki śladowe jak lit i selen.
Muszyna posiada wiele cech charakterystycznych dla klimatu zaciszy górskich. Nasłonecznienie roczne wynosi 1369 godzin. Dzięki dużej wilgotności powietrza, wysokim opadom atmosferycznym i niskim amplitudom temperatury istnieją sprzyjające warunki dla rozwoju lasów, głównie jodłowych. Malowniczość i różnorodność tła leśnego uważa się za czynnik działający uspokajająco.
Głównym bogactwem zarówno Muszyny jak i pozostałych uzdrowisk Gminy są właśnie zasoby leczniczych wód mineralnych. Zawierają one niezbędne człowiekowi biopierwiastki jak magnez, wapń, sód, potas, żelazo, selen czy lit. Muszyna spełnia warunki do prowadzenia leczenia uzdrowiskowego chorób układu oddechowego i przewodu pokarmowego. A oto szczegółowe wskazania lecznicze dla Muszyny: Pod Basztą to dobre miejsce na spędzenie czasu w górach, w mieście, nad rzeką, w lesie.

* przewlekły nieżyt oskrzeli, spastyczny nieżyt oskrzeli, rozedma płuc, zwłóknienie płuc bez objawów serca płucnego, pylica płuc.
* choroby przełyku, choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, przewlekły nadkwaśny nieżyt żołądka, choroby dróg żółciowych, zaburzenia czynnościowe pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych W małopolskim odnajdziesz to, czego potrzebujesz do udanego wypoczynku.

Prewencyjne wskazania dla Uzdrowiska Muszyna

* Wczesne eliminowanie czynników ryzyka miażdżycy i choroby nowotworowej poprzez uzupełnianie w organizmie tzw. pierwiastków życia. Tytoniowe choroby układu oddechowego. Zatrucia metalami ciężkimi poprzez łączenie terapii pitnej naturalnymi wodami mineralnymi i działaniem preparatów pszczelich. Nerwice. Alergie. Osteoporoza i próchnica. Beskidy to świetne miejsce na wakacje. Zatrzymaj się w Pod Basztą w Muszynie.

Uzdrowisko Złockie

Wieś położona na wysokości 490 m n.p.m. u podnóża stoków Pasma Jaworzyny we wschodniej części Beskidu Sądeckiego. Leży w dolinie potoku Szczawnika prawego dopływu rzeki Poprad. Założona w 1580 roku.
Ze względu na szczególne walory krajobrazowe oraz bogactwo zasobów naturalnych, leczniczych wód mineralnych o profilu działania podobnym do krynickich wód typu Zuber, w latach 1960-70 rozpoczęto budowę dzielnicy uzdrowiskowej Złockie. Podobnie jak Muszyna także Złockie charakteryzuje się klimatem podgórskim. Nasłonecznienie roczne wynosi 1369 godzin. Duże zalesienie terenów wokół Złockiego sprawia, że mikroklimat doliny Złockiego sprzyja szczególnie leczeniu chorób układu oddechowego. Brak zabudowy miejskiej zapewnia większy komfort ciszy i spokoju. Prawdziwym bogactwem Złockiego są liczne ujęcia leczniczej wody mineralnej o charakterze szczaw wodorowęglanowo-sodowo-magnezowych, żelazistych. Wskazania lecznicze dla Uzdrowiska Złockie obejmują choroby układu oddechowego, przewodu pokarmowego, choroby nerek i układu moczowego. W Beskidach czekają na Ciebie ciekawe i przytulne Pokoje, kwatery, Pensjonaty, Wille.

Szczegółowe wskazania lecznicze dla Uzdrowiska Złockie to:

* choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, przewlekły nadkwaśny nieżyt żołądka, choroby dróg żółciowych, przewlekłe zapalenie trzustki, zaburzenia czynnościowe pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. Kamica dróg moczowych, przewlekłe odmiedniczkowe zapalenie nerek i dróg moczowych, przewlekłe zapalenia górnych dróg oddechowych. Pokoje, kwatery, Pensjonaty, Wille to jedne z wielu miejsc do spania, które znajdziesz w Muszynie.

Uzdrowisko Żegiestów Zdrój

Uzdrowisko położone jest na prawym brzegu Popradu na wysokości 450 m n.p.m. Początek swojej kariery zdrojowej zawdzięcza Żegiestów Ignacemu Medweckiemu, który w 1846 roku odkrył i zbadał źródła wody mineralnej nazwane później Anna, Antonina i Maria. Okazało się, że są to szczawy wodorowęglanowo-wapniowo-magnezowe, zelaziste, borowe. Duże zasługi dla popularyzacji Żegiestowa-Zdroju ma prof. Józef Dietl, który w swych publikacjach podnosił nie tylko walory lecznicze źródeł wód mineralnych Żegiestowa, ale także zachwycał się urokami krajobrazu i atmosferą ciszy i spokoju panującą w okolicy. Te walory Żegiestowa przetrwały do dziś i są nadal kultywowane w postaci "stref ciszy". Wykorzystał je również prof. Julian Aleksandrowicz, który po II wojnie światowej prowadził w Żegiestowie leczenie choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy metodą przedłużonego snu. Godnym podkreślenia jest fakt, że pierwszy lekarz zdrojowy Żegiestowa dr. F.Gojewicz od 1860 roku w leczeniu zdrojowym kuracjuszy obok zabiegów balneologicznych stosował kurację mleczną, a więc mleko krowie, kozie, kumys, kefir i żentycę. Syn Ignacego Medweckiego, Karol rozbudował zaplecze hotelowe Żegiestowa budując nowe pensjonaty, powstały nowe Łazienki, a także "Dom Zdrojowy" z pijalnią wód mineralnych oraz park zdrojowy z zapleczem rekreacyjnym. Po krótkim okresie spadku zainteresowania Żegiestowem, jaki nastąpił po śmierci Karola Medweckiego, od roku 1911 ponownie nastała moda na walory Żegiestowa i jego, już bardzo rozszerzoną, ofertę zabiegów leczniczych i rekreacyjnych. Ówcześni właściciele Żegiestowa dbali o to, by
u kuracjuszy nie wystąpił "uzdrowiskowy zespół nudy", organizowali zatem atrakcyjne wycieczki, łowienie pstrągów, polowania, spływ Popradem, a także zabawy na wolnym powietrzu. Po I wojnie światowej Żegiestów otrzymał status uzdrowiska. Wybudowano nowe pensjonaty, a na Łopacie nowoczesny dom wczasowy "Wiktor" z kortami tenisowymi, włąsnym ujęciem wody mineralnej i łazienki. Wzrosła znacznie liczba kuracjuszy leczących się
w Żegiestowei-Zdroju. Po II wojnie światowej zakład zdrojowy został upaństwowiony. Uzdrowisko posiada swój urok zarówno krajobrazowy, jak i oazy ciszy i spokoju. Walory te w połączeniu z wartościowymi pod względem prewencyjno - leczniczym naturalnymi wodami mineralnymi predysponują Żegiestów-Zdrój do odegrania szczególnej roli w promocji zdrowia
i zapobiegania czynnikom ryzyka chorób cywilizacyjnych. Ogólne wskazania dla leczenia uzdrowiskowego w Żegiestowie-Zdroju obejmują choroby przewodu pokarmowego i układu moczowego. Województwo małopolskie posiada wiele obiektów w górach, w mieście, nad rzeką, w lesie.

Szczegółowe wskazania dla leczenia uzdrowiskowego w Żegiestowie-Zdroju.

* choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, choroby dróg żółciowych, przewlekłe zapalenie trzustki, choroby wątroby, przewlekłe zapalenie wątroby, zaburzenia czynnościowe pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych, zaburzenia czynnościowe wątroby po przebytym zapaleniu wirusowym. Kamica dróg moczowych, przewlekłe odmiedniczkowe zapalenie nerek i dróg moczowych. Pod Basztą jest położony w Beskidach w górach, w mieście, nad rzeką, w lesie.

Prewencyjne wskazania dla Uzdrowiska Żegiestów-Zdrój

* wczesne eliminowanie czynników ryzyka miażdżycy, chorób nowotworowych i nerwic. Zagrożenia zatruciem metalami ciężkimi, alergie. Osteroporoza i próchnica zębów.

Opracowano na podstawie pracy:
Uzdrowiska Gminy Muszyna i ich walory w prewencji chorób cywilizacyjnych.
Dr med. Jerzy Gala, lek. stom. Andrzej Gala, Intermedlex, Kraków 1996.

źródło: www.muszyna.pl

Województwo małopolskie

Zapoczątkowana w 1989 roku reforma ustrojowa nie ominęła podziału administracyjnego. Już w 1990 r. powstał samorząd gminny. Rok 1999 przyniósł dalsze radykalne zmiany. Wprowadzono nowy szczebel władzy samorządowej - powiat oraz 16 województw regionalnych. W ten sposób stworzono w miarę nowoczesny, adekwatny do wymagań współczesnej Europy trzyszczeblowy podział terytorialny państwa. Do kategorii obiektów Pokój, kwatera, Pensjonat, Willa zalicza się także Pod Basztą w Muszynie.

Jednym z tych województw opartych na regionach jest Małopolska. W skład województwa wchodzą 22 powiaty w tym 3 grodzkie. Te z kolei podzielone są na 182 gminy. Pod Basztą to obiekt znajdujący się w Muszynie.

Władze samorządowe, w odróżnieniu od administracji rządowej nie są związane bezpośrednimi poleceniami rządu. Ich głównym zadaniem jest zaspakajanie podstawowych potrzeb społeczności lokalnej. Istotą decentralizacji władzy jest zbliżenie się do obywatela, poznanie jego potrzeb, dlatego w Polsce istnieje domniemanie kompetencji na rzecz gminy, jako jednostki najbliższej mieszkańcom. Pod Basztą to dobre miejsce na spędzenie czasu w górach, w mieście, nad rzeką, w lesie.

Samorząd województwa realizuje zadania o zasięgu wojewódzkim, niezastrzeżone na rzecz organów administracji rządowej. W małopolskim odnajdziesz to, czego potrzebujesz do udanego wypoczynku.

źródło: www.malopolskie.pl